De Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen reikt jaarlijks prijzen uit voor de beste jeugdboeken. Het is een publieksprijs, gebaseerd op de leeservaringen van (in 2006) 6.618 minderenjarigen. De kinderen en jongeren lezen en beoordelen in zes leeftijdsgroepen (4-16 jaar) jaarlijks acht à tien boeken voor hun leeftijd. De jonge lezers komen samen in leesgroepen of formuleren hun voorkeuren via de Postjury. De boekenlijst die de KJV de kinderen aanbiedt wordt samengesteld door zes nominatieteams, elk bestaande uit zeven ervaren volwassen lezers, voornamelijk bibliothecarissen en begeleiders of oud-juryleden van de Kinder- en Jeugdjury.
 
Tot nog toe kwamen alleen boeken van Vlaamse auteurs of door Vlamingen vertaalde boeken in aanmerking voor de nominatielijsten en dus ook voor bekroning. Om het met een onwaarschijnlijk voorbeeld te verduidelijken: Harry Potter kon niet in de KJV-selectie opgenomen worden, omdat het boek niet geschreven is door een Vlaming en al evenmin door een Vlaming is vertaald.
 
Die tijd is voorbij, en wel op vraag van de lezers zelf. Eva Devos van het Nationaal Centrum voor Jeugdliteratuur, beter bekend als Villa Kakelbont, vond de oude situatie 'heel beredeneerd vanuit ons perspectief, maar we kregen van de lezers het signaal dat we allerlei goede boeken over het hoofd zagen. KJV-lezers zijn vaak veellezers. Er gaan veel meer boeken door hun handen dan alleen maar onze selectie. Zo kennen ze veel uitstekende boeken, die toch niet in onze selectie zaten. Dat vonden ze vreemd.'
 
Daar komt nog bij dat de productie van Vlaamse auteurs en vertalers wat te beperkt was: 'In bepaalde leeftijdscategorieën kwamen bijna allemaal dezelfde boeken terecht. In de ene waren de droevige familiesituaties oververtegenwoordigd, in de andere de historische fictie. We willen onze lezers uiteraard een gevarieerde lijst aanbieden, en dat lukte niet altijd. Het is niet onze bedoeling onze veellezers te frustreren.'
 
De Vlaamse uitgevers kijken natuurlijk de kat uit de boom bij deze regeling. Ze krijgen nu concurrentie van kinderboeken die werden geschreven of vertaald door Nederlanders, of geschreven door auteurs uit de hele wereld. 'De uitgevers zijn inderdaad een beetje bezorgd', bevestigt Devos. 'Ze vrezen dat hun aandeel in de nominatielijst zal afnemen. We hebben nochtans enkele garanties ingebouwd.'
 
Elk van de zes nominatieteams zal tien boeken uitkiezen uit het hele aanbod op de Nederlandstalige markt. Vijf daarvan zijn van de hand van een Vlaamse auteur. De vijf overige zijn 'buitenlandse' boeken. Met buitenlandse boeken wordt bedoeld: boeken die door een Nederlandse auteur zijn geschreven of boeken die oorspronkelijk in een vreemde taal werden geschreven en door een Nederlander of Vlaming werden vertaald. 'Vroeger kon het gebeuren dat er meer vertalingen dan “eigen” boeken op de lijst stonden', zegt Devos. 'Dat kan nu niet meer.' Hebben de Vlaamse uitgevers hun bezorgdheden, voor de Vlaamse auteurs lijkt de nieuwe regeling een verbetering.
 
Stichting Lezen kreeg in het verleden achter de schermen het verwijt van Vlaamse uitgevers dat de organisatie te weinig doet voor de productie van eigen bodem. De Stichting heeft altijd benadrukt dat zij het lezen moet promoten, niet de Vlaamse boeken. Zijn de veranderingen bij de KJV het gevolg van de recente samensmelting van Villa Kakelbont met Stichting Lezen? Eva Devos ontkent: 'Villa Kakelbont was er vroeger evenmin uitsluitend voor de Vlaamse schrijver en illustrator. We promootten hen in het buitenland, maar in het binnenland doen wij ons best voor alle kwalitatief hoogstaande boeken voor jongeren. Bovendien zijn deze wijzigingen uitgedacht en ingevoerd lang voor van de versmelting sprake was.'
 
De nominatieteams werken momenteel aan de boekenlijsten die de KJV in 2007-2008 te lezen zullen krijgen. Pas volgend voorjaar zullen de juryleden de impact van de wijzigingen voelen. “Deze nieuwe regeling zal gelden voor de komende 3 jaar en daarna worden geëvalueerd”, zegt Devos. (Mark Cloostermans)